De mortel bestaat uit zand en een bindmiddel (waarvoor genomen kan worden portland cement of kalk of een
combinatie hiervan, eventueel met een toeslag van tras), welk mengsel met water
tot een brijachtige massa wordt aangemaakt. Door de plasticiteit vult dit de
ruimte tussen de stenen en geeft het deze een goed draagvlak; en doordat het
bindmiddel zich aan de stenen hecht en verhardt, wordt een sterk geheel verkregen.
 
Lagen- en koppenmaat. De steendikte plus een lintvoeg noemt men de lagenmaat.
Bij het uitzetten van de lagenmaat op een verticale lijn spreekt men van laagverdeling.
De afmeting van een kop plus een stootvoeg noemt men de koppenmaat
Bij het in tekening brengen van metselwerk wordt. ook de koppenmaat uitgezet
dit noemt men dan de kopverdeling.